Thơ mới không sống vì “mới.” Nó sống vì nó gọi đúng tên một thứ không bao giờ cũ: cái tôi. Và cái tôi thì vừa là động cơ, vừa là nhà tù.
Đọc lại “Thi Nhân Việt Nam” sau gần mười năm, tôi vẫn thấy đời người ở trong đó. Người muốn bay cao nhưng sợ lạc. Kẻ muốn khác biệt nhưng sợ cô đơn.
Người ta hay kể thơ mới như một cuộc thoát khỏi niêm luật và khuôn phép thơ cũ. Đúng, nhưng đó chỉ là phần dễ thấy. Phần khó thấy hơn: cả một thế hệ loay hoay với cái tôi của mình, muốn khác đi, muốn tự do và chấp nhận cái giá của tự do.
Hoài Thanh nhìn trúng điểm đó: “Đời chúng ta đã nằm trong vòng chữ tôi.” Câu này không phải để buâng quơ. Nó là nhận định xuyên suốt.
Tôi đi sâu vào bản thân mình nhiều năm, tin rằng ở đó sẽ có câu trả lời. Nhưng bề sâu không phải lúc nào cũng . Nó có thể vắng, có thể trống. Nó có thể chỉ là một căn phòng kín nơi tiếng mình vọng lại.
Thơ mới không giải thoát ai. Nó phơi ra cái giá của tự do. Thoát khỏi khuôn cũ, đúng. Nhưng cũng đứng một mình hơn.
Thâm Tâm viết trong Tống Biệt Hành:
“Đưa người, ta không đưa qua sông
Sao có tiếng sóng ở trong lòng?
Bóng chiều không thắm, không vàng vọt,
Sao đầy hoàng hôn trong mắt trong?”
Không đưa qua sông mà vẫn nghe tiếng sóng. Không chia ly thật mà vẫn đầy hoàng hôn. Cái tôi nó vậy, tự tạo ra sóng gió trong lòng mình mà không cần ai giúp.
Thơ mới không bất tử. Chỉ là chấp niệm cái tôi của con người chưa bao giờ mất. Kỷ nguyên nào cũng có “chữ tôi”, chỉ là nó mặc áo khác.
Đọc xong, tôi gấp sách, ngồi im một lúc. Cũng chẳng biết mình đang nghĩ gì. Có lẽ cái tôi của tôi cũng đang loay hoay.
Reach me if you have other perspectives, or just want to say hello.
Say something.