Cái nghề canh tiền

Mỗi lần ai hỏi tôi làm gì ở Tiki, tôi nói: “Làm product cho payment.” Câu tiếp theo luôn là: “À, làm cái trang thanh toán hả?”

Không! Cái trang thanh toán chỉ là phần nổi. Phần chìm mới là nơi tôi sống.

Phía sau cái nút “Thanh toán” là cả một hệ thống. Từ lúc user nhấn “Thanh toán” đến lúc tiền thật sự về đến merchant, giao dịch phải đi qua cổng thanh toán, bên xử lý, mạng thẻ, ngân hàng phát hành, ngân hàng tiếp nhận. Ở Tiki có khoảng 12 đối tác trong chuỗi này. Mỗi bên lấy một phần phí, có rule riêng. Bất kỳ mắt xích nào cũng có thể nuốt tiền, kẹt tiền, hoặc từ chối giao dịch vì một lý do mà bên kia không biết.

Việc của tôi là giữ cho chuỗi đó không đứt.

Ngày nào cũng có giao dịch fail. Không phải vì code sai. Mà vì ngân hàng A đổi API không báo trước. Vì processor B timeout lúc 11h đêm, đúng giờ flash sale, lúc volume gấp 10 lần ngày thường, vài trăm ngàn giao dịch dồn trong vài phút. Vì card network C cập nhật rule mới mà team mình chưa kịp đọc email.

Làm payment lâu, tôi nhận ra công việc xoay quanh ba chuyện.

Một là làm sao cho tiền vào được. Tiki hỗ trợ khoảng 10 payment methods. Mỗi cái là một integration mới, nhanh thì hai tuần, chậm thì cả tháng. Thêm được một phương thức là thêm một đường cho tiền chảy vào. Nhưng mỗi đường mới cũng là thêm một chỗ có thể hỏng.

Hai là giữ cho tiền không bị mất. Fraud, chargeback, lỗi đối soát. Hàng ngàn chargeback mỗi tháng, coupon bị farm. Muốn giảm fraud thì bật xác thực OTP, nhưng thêm bước thì bớt người mua. Tắt thì rủi ro. Lúc nào cũng phải chọn: mất tiền hay mất khách.

Ba là đảm bảo tiền đi đúng chỗ. Tiền từ user đến merchant phải khớp từng đồng. Sai một dòng trong file đối soát, kế toán gọi. Sai nhiều dòng, đối tác gọi. Sai quá nhiều, sếp gọi.

PM bình thường sai thì user khó chịu. Payment PM sai thì mất tiền thật. Không phải tiền công ty. Tiền của người dùng, thực ra có khi là tiền của tôi…

Có buổi chiều tôi ngồi với engineer tìm tại sao tỷ lệ giao dịch bị từ chối tăng 2% so với tuần trước. 2% nghe nhỏ. Nhưng trên 100.000 giao dịch mỗi ngày là 2.000 đơn mất. Hai tiếng sau mới phát hiện: bên processor đổi config mà không báo. Không phải code mình sai. Không phải user sai. Chỉ là một setting ở đầu bên kia thay đổi, và tiền bắt đầu kẹt.

Người ngoài nhìn vào thấy payment nhàm. Không có giao diện đẹp, không có tính năng viral. Phần lớn công việc là đảm bảo mọi thứ không hỏng. Làm tốt thì không ai biết. Làm sai thì cả công ty biết.

Nhưng payment PM cũng là người ngồi nhìn dòng tiền chảy qua hệ thống mỗi ngày. Giảm được 0.5% phí trên doanh số 30 nghìn tỷ thì con số tiết kiệm không nhỏ. Đó không phải chuyện tối ưu vặt. Đó là chiến lược.

Bạn hỏi payment PM làm gì? Giữ tiền. Theo đúng nghĩa đen.