Đúng hẹn

Những ngày mưa này của mười năm trước, tôi vừa từ quê vào thành phố để bắt đầu một hành trình mà lúc đó mình tưởng là rất lớn. Tôi mang theo vài hoài bão mơ hồ về việc thay đổi thứ này thứ kia. Mười năm sau nhìn lại, có lẽ tôi cũng chẳng thay đổi được gì nhiều ngoài chính mình.

Không biết là tốt hơn hay tệ hơn. Nhưng có vẻ map hon và vui hơn.

Đó là một ngày tháng Chín đầy mưa. Ba dẫn tôi và thằng bạn đi xe buýt 99 lên quận 9. Cũng may lúc đó chị của Q. thuê giúp cho một phòng trọ nhỏ trong con hẻm lớn gần ngã tư Thủ Đức.

Trong mắt tôi khi ấy, thành phố hay làng đại học cũng chẳng khác quê mình lắm. Cỏ dại mọc phủ đường. Bò đi dạo trong làn xe. Những con đường rộng mà vẫn còn hoang. Một nơi vừa có vẻ là thành phố, vừa như chưa kịp thành thành phố.

Nên tôi cũng không thấy mình xa nhà lắm. Chỉ là từ hôm đó, mọi thứ bắt đầu xa dần.

Tôi ở cùng hai thằng bạn thân từ thuở thiếu thời. Những ngày đầu orientation, trường cho tụi tôi đi thăm địa đạo Củ Chi. Tôi và Q. cùng bắt một bác xe ôm. Ba bác cháu lên đường. Gặp công an thì hai thằng leo xuống, cuốc bộ qua một đoạn rồi lại đi tiếp.

Một trải nghiệm nhập học khá đầy đủ: có di chuyển, có giáo dục lịch sử, có vận động thể chất, và có một chút kỹ năng sinh tồn ngoài giáo trình.

Nhưng điều làm tôi nhớ nhất không phải là địa đạo, mà là chuyện tôi đã vô tình làm những người bạn mới của mình bị kẹt trong đó. Tôi mang balo chui xuống, di chuyển khó khăn, các bạn phía sau cứ thế tông vào mong tôi. Sau này nghĩ lại vẫn thấy ngại. Một thằng sinh viên mới vào đời, chưa làm được gì lớn, nhưng đã biết cách làm tắc nghẽn một địa đạo.

Khả năng tạo bottleneck của tôi, hóa ra, đã xuất hiện từ rất sớm.

Trong buổi orientation đó, thầy tôi nói lớn qua micro: “Tôi thách các anh ra trường đúng hẹn.”

Cả hội trường cười. Lúc đó tôi cũng cười.

Sau này mới biết, có những câu nói phải mất nhiều năm mình mới hiểu hết. Hẹn của mỗi người là khác nhau.

Hẹn của tôi dài hơn các bạn bình thường một chút. Một chút theo đơn vị học vụ, không phải theo đơn vị lịch.

Nhưng cũng chẳng sao. Có những thứ quan trọng thì mình học nhiều lần. Học một lần không hiểu thì học lại. Học lại vẫn không hiểu thì trường sẽ có cách nhắc nhở mình bằng văn bản.

Vài tháng sau, K. rủ tôi lên ký túc xá. Nó ham vui, tôi cũng không kém. Thế là Q. ở lại phòng trọ. Nếu được quay lại, tôi sẽ bắt nó đi cùng, vì ký túc xá thật sự là một thế giới khác hẳn. Ở đó, lần đầu tiên tôi có cảm giác mình được ném vào một cộng đồng lớn hơn: ồn ào hơn, lộn xộn hơn, vui hơn, và cũng thật hơn.

Nghĩ lại, tôi vẫn hơi thấy có lỗi với Q. năm ấy. Nhưng giờ cũng đỡ rồi. Con người ta lớn lên, đôi khi bằng những lựa chọn rất nhỏ mà lúc đó mình không biết nó sẽ thành kỷ niệm lâu đến vậy.

Ở ký túc xá với K., tôi quen thêm nhiều người. Nhiều người sau này thành anh em. Chuyện học hành thì không có gì quá đặc sắc, ngoài việc tôi bị cảnh cáo học vụ và làm thân được với bác bảo vệ ký túc xá vì đi về khuya quá nhiều lần.

Một thành tích không nên ghi vào CV, nhưng cũng là một phần giáo dục đại học.

Đại học không chỉ dạy mình kiến thức chuyên môn. Đại học còn dạy mình cách sống chung với người khác, cách sống chung với chính mình, và cách đi ngang qua bác bảo vệ sao cho vừa lễ phép vừa ít bị hỏi nhất.

Đôi khi tôi vẫn nhìn lên bầu trời xanh, chợt nhớ ra mình là người có ước mơ.

Nhưng ở tuổi đó, ước mơ là một thứ rất lạ. Nó không hiện ra mỗi ngày như deadline, điểm số, tiền phòng, hay những bữa cơm sinh viên. Nó chỉ thỉnh thoảng quay lại, vào một buổi chiều nào đó, khi mình đang chạy dưới ánh mặt trời lặn, hoặc khi ngồi một mình giữa một đám đông rất vui mà tự nhiên thấy lòng hơi rỗng.

Tôi học được cách làm những thứ mình không thích để sau đó có cơ hội làm những điều mình thích. Tôi học được cách tự chơi một mình, vì hình như tôi cũng không có quá nhiều bạn đại học. Tôi học được cách tìm điều thú vị trong buồn chán. Đó là một trong những bài học lớn nhất thời đại học của mình.

Không phải môn nào tôi cũng qua. Nhưng bài đó thì tôi nhớ.

Rồi có một chuyến leo núi. Tôi cũng không leo núi nhiều, nhưng đúng như câu “you only need to succeed once.” Trong chuyến đi đó, tôi có bạn gái.

Thành tích leo núi thì không đáng kể, nhưng hiệu suất chuyển đổi thì khá tốt.

Sau này tôi vẫn hay tự hỏi vì sao cô ấy lại tin một người hay liều và hay mơ như tôi đến vậy. Tin cả những lúc tôi không có gì chắc chắn trong tay. Tin cả những lúc tôi chỉ có một ý tưởng, một cái plan còn dang dở, và một sự tự tin đôi khi hơi vô lý.

Có lẽ trong đời, may mắn nhất không phải là gặp được người luôn đồng ý với mình, mà là gặp được người nhìn thấy phiên bản tốt hơn của mình trước cả khi mình sống kịp tới đó.

Rồi tôi đi làm.

Đi làm có vẻ tôi làm tốt hơn đi học, vì ít ra không phải thi. Đi làm sai nhỏ thì mình sửa, sai lớn thì xin lỗi, còn sai lớn nữa thì thôi vậy. Ít nhất đi làm không có cảnh cáo học vụ, chỉ có những buổi họp mà không khí im lặng đến mức mình tự hiểu là cũng gần giống vậy.

Đi làm cũng có nhiều cái vui. Khi đi học, ta có bạn. Khi đi làm, ta có đồng… nghiệp.

Chữ “đồng nghiệp” là một phát minh rất hay. Nó đủ gần để mình ăn trưa chung, đủ xa để mình không hỏi quá nhiều về lựa chọn cuộc đời của nhau, và đủ linh hoạt để sau này một số người thật sự trở thành bạn.

Tôi may mắn gặp được nhiều người cho mình chơi chung, chỉ mình cách làm việc, cách chịu trách nhiệm, cách nhận lỗi, cách đứng dậy sau những lần mình tưởng là xong rồi. Có những người không cần xuất hiện quá lâu, nhưng vẫn để lại trong mình một cách nghĩ, một tiêu chuẩn, hoặc một câu nói mà nhiều năm sau mình vẫn dùng để tự chỉnh mình.

Tám năm đi làm trôi qua nhanh hơn tôi tưởng.

Nhanh đến mức có lúc tôi tưởng mình đã thành người lớn hẳn rồi. Đi làm, có lương, có chức danh, có lịch họp, có những thứ để bận rộn và những lý do nghe rất hợp lý để tạm gác lại vài ước mơ cũ.

Người lớn, hóa ra, nhiều khi không phải là người hết mơ. Chỉ là người biết đặt ước mơ vào một folder nào đó, đặt tên rất chuyên nghiệp, rồi quên mất nó nằm ở đâu.

Nhưng rồi, một lần nữa, tôi vẫn hay nhìn lên bầu trời xanh, chợt nhớ ra mình là người từng có ước mơ.

Chữ “từng” nghe hơi buồn.

Vì nó giống như mình đang nói về một người khác.

Rồi tôi quyết định gác lại tất cả để đi học tiếp. Một quyết định nghe vừa hợp lý, vừa không hợp lý. Hợp lý vì tôi biết mình cần một chặng mới. Không hợp lý vì ai lại tự nguyện quay lại trường sau khi đã có quá nhiều kinh nghiệm thất bại trong học hành.

Nói một cách tích cực, tôi là người học rất bền.

Nói một cách thực tế, có những bài tôi cần thời gian hơi lâu để tiếp thu.

Nhưng biết sao được.

Có những cuộc hẹn cũ, mình tưởng đã lỡ rồi. Hóa ra nó vẫn đứng đó, chỉ là kiên nhẫn hơn mình nghĩ.

Lần này, tôi hy vọng mình sẽ làm tốt hơn lần trước. Không phải vì tôi thông minh hơn, mà vì tôi biết mình dở ở đâu nhiều hơn. Tôi biết cảm giác bị tụt lại. Biết cảm giác nhìn bạn bè đi trước. Biết cảm giác phải học lại một bài mà đáng lẽ mình nên học từ lâu.

Và lạ thay, càng lớn lên, tôi càng thấy những thứ đó không còn đáng xấu hổ như trước.

Chúng chỉ là một phần của đường đi.

Thời gian là hữu hạn. Mới ngày nào tôi còn theo ba đi bắt cá cạn, dẫn em trai đi bắt nhái gò, cùng cả nhà đón giao thừa. Vậy mà thời gian dành cho nhau không còn nhiều như trước nữa. Số lần còn có thể đón giao thừa cùng nhau cũng khó đoán hơn.

Hồi nhỏ, tôi cứ nghĩ nhà là nơi luôn ở đó. Mình đi đâu rồi cũng về. Mọi người vẫn sẽ ngồi đó. Mâm cơm vẫn sẽ ở đó. Tiếng nói chuyện, tiếng hỏi han, tiếng cằn nhằn, tiếng cười, tất cả vẫn sẽ ở đó.

Lớn lên mới biết, nhà vẫn ở đó, nhưng thời gian thì không.

Càng sắp đi xa, tôi càng thấy những điều bình thường đó không hề bình thường. Một bữa cơm có đủ người. Một cái Tết không thiếu ai. Một buổi tối ngồi yên mà không cần nói gì nhiều. Những thứ đó khi còn nhiều thì mình tưởng là nhỏ, đến lúc ít dần mới biết nó lớn đến mức nào.

Mười năm đầu tiên gác lại, tôi thấy mình may mắn vì đã không đi một mình. Gia đình, người tôi thương, bạn bè, và cả những người đã tử tế với tôi trên đường, mỗi người giữ giúp tôi một phần nào đó của chính mình.

Ngày đó, tôi tưởng “đúng hẹn” là ra trường đúng năm, đi làm đúng tuổi, thành công đúng lúc. Mười năm sau, tôi mới biết có những cuộc hẹn không nằm trên lịch. Có người đến sớm. Có người đến muộn. Có người đi vòng rất xa mới gặp lại chính mình.

Mười năm tiếp theo, có lẽ phải thử làm gì đó lớn hơn một chút.

Còn nếu cuối cùng vẫn không thay đổi được gì nhiều, thì ít nhất, mong là mình vẫn còn thay đổi được chính mình. Vẫn sống vui hơn. Và nhớ rõ hơn vì sao mình bắt đầu.